WIE ZIJN WE?

De Academia Belgica, Centrum voor Geschiedenis, Kunsten en Wetenschappen te Rome, is een stichting van openbaar nut die Belgische onderzoekers en kunstenaars verblijf aanbiedt in Rome en er wetenschappelijke en culturele activiteiten organiseert met internationale uitstraling. Het is een unieke plaats voor onderzoek, creatie, samenwerking en bevordering in het hart van de Eeuwige Stad.

De Academia Belgica maakt deel uit van de Unione internazionale degli Istituti di Archeologia, Storia e Storia dell'Arte in Roma, een internationaal netwerk van achtendertig academiën en onderzoeksinstellingen uit negentien landen die in de Italiaanse hoofdstad actief zijn.

✻ ✻ ✻
Missie
  • Ondersteunen van vooraanstaand Belgisch onderzoek op het vlak van geschiedenis, kunst en wetenschappen met specifieke aandacht voor de betrekkingen tussen Italië en België.
  • Bijdragen tot de wetenschappelijke uitwisseling tussen de internationale academische wereld actief in Italië en België, en haar Gemeenschappen.
  • Bevorderen van de culturele contacten tussen Italië en België en haar Gemeenschappen.
✻ ✻ ✻
Visie

De Academia Belgica, Centrum voor Geschiedenis, Kunsten en Wetenschappen te Rome beoogt een venster op de wereld te zijn als een interdisciplinair centrum voor de presentatie en de bevordering van hoogstaande wetenschappelijke en culturele activiteiten met bijzondere aandacht voor de jonge generaties van onderzoekers en kunstenaars.

Door verblijf aan te bieden aan Belgische onderzoekers en kunstenaars die in hun vakgebied streven naar excellentie, en tevens uitmuntende wetenschappelijke en culturele activiteiten te organiseren streeft de Academia Belgica voluit naar het bijdragen tot de ontwikkeling van onderzoek en kunst uit België en haar Gemeenschappen, alsook aan hun internationale uitstraling.

✻ ✻ ✻
Activiteiten

I. Onderzoeks- en verblijfsbeurzen / Verblijf

  • Met de hulp van publieke en privé-partners verleent de Academia Belgica onderzoeks- en verblijfsbeurzen aan doctorandi en postdoctorandi die geselecteerd worden op basis van de uitmuntendheid van hun onderzoek.
  • Dankzij een samenwerkingsverband met de Gemeenschappen van België ontvangt de Academia Belgica in residentie opkomende of gevestigde kunstenaars en auteurs die van een beurs genieten. Ze worden geselecteerd op basis van de relevantie en het belang van hun project.
  • De Academia Belgica verleent onderdak aan gekwalificeerde onderzoekers en gevestigde Belgische auteurs en kunstenaars die hun werk in Italië verder wensen te zetten.

II. Onthaal en organisatie van wetenschappelijke en culturele activiteiten

De Academia Belgica organiseert en/of onthaalt regelmatig:

  • Colloquia, workshops en studiedagen in samenwerking met de Belgische, Italiaanse en de internationale academische en culturele wereld in Rome.
  • Seminaries en masterclasses die voor een korte periode door professoren van Belgische universiteiten en hogescholen georganiseerd worden.
  • Summer en winter schools bestemd voor Belgische en buitenlandse studenten.
  • Lezingen door Belgische specialisten in geschiedenis, kunsten en wetenschappen, bestemd voor het Romeins publiek.
  • Concerten waar Belgische musici bij betrokken zijn, in samenwerking met conservatoria uit België en Rome.

III. Specifieke projecten

  • Onderzoeksprojecten van de Academia Belgica: dankzij de steun van privésponsors ontwikkelt de Academia Belgica haar eigen onderzoeksprojecten in samenwerking met Belgische en internationale partners uit de academische en culturele wereld.
  • Studie en digitalisering van archiefbestanden: de Academia Belgica bewaart meerdere archiefbestanden van vooraanstaande Belgische onderzoekers (Franz Cumont, Nicole Dacos, Fernand De Visscher, Jozef Mertens). Het is ons doel om het geheel van de archieven ter beschikking te stellen van de wetenschappelijke gemeenschap en dit door hun inhoud gedetailleerd online te plaatsen.

IV. Publicaties

  • Studia Academiae Belgicae: Sinds 2020 geeft de Academia Belgica een nieuwe academische reeks uit die in de eerste plaats bedoeld is voor onderzoek dat verband houdt met de relaties tussen België en Italië. De redactieraad bestaat uit de leden van haar Wetenschappelijke Raad en de reeks wordt onderworpen aan een peer review.
  • Bibliotheca Cumontiana: Sinds vele jaren leidt en ondersteunt de Academia Belgica de volledige en kritische heruitgave van het werk van Franz Cumont die zijn archief en zijn persoonlijke bibliotheek heeft nagelaten aan de Academia Belgica en de eerste voorzitter was van haar Raad van Bestuur.
✻ ✻ ✻
Infrastructuur

Het gebouw van de Academia Belgica - een unieke architecturale parel waarin de modernistische en Art Deco-bouwstijl verenigt zijn - is gelegen in de groene en rustige omgeving van de Villa Borghese en biedt alle voorzieningen die bevorderlijk zijn voor een studieverblijf alsook wetenschappelijke en culturele activiteiten. De villa beschikt over :

  • Een historische Bibliotheek gespecialiseerd in humane wetenschappen (in het bijzonder op het vlak van oudheidkunde, geschiedenis, kunstgeschiedenis, architectuur-, godsdienst- en wetenschapsgeschiedenis met aandacht voor de betrekkingen tussen België en Italië) met meer dan 80.000 volumes en diverse archief- en bibliotheekbestanden van vooraanstaande Belgische onderzoekers (Pierre Bautier, Franz Cumont, Nicole Dacos, Fernand De Visscher, Jozef Mertens, Henri Pirenne)
  • Zestien kamers en twee studio’s
  • Een kunstenaarsatelier
  • Twee volledig ingerichte conferentiezalen waarvan één met een historische klassieke vleugelpiano (Steinway)
  • Twee vergaderzalen
  • Een receptieruimte
✻ ✻ ✻
Historiek

De aanwezigheid van een Belgisch academisch instituut in de Eeuwige Stad gaat terug tot 1902 met de stichting van het Belgisch Historisch Instituut te Rome (BHIR) dat zich toelegt op de studie van de geschiedenis van België en haar betrekkingen met Italië, in het bijzonder met Rome.

In 1930 trouwt prinses Marie-José van België met kroonprins Umberto van Italië. Er wordt een nationale inzameling gehouden in België om het prinselijk paar een geschenk aan te bieden. Naar de wens van de prinses gaat een deel van de ingezamelde fondsen naar de oprichting van een Nationale Stichting Prinses Marie-José (NSPMJ) die jonge Belgische kunsthistorici de kans geeft om in Italië te studeren.

Tegelijkertijd ontstaat het project voor de oprichting van een Academia Belgica in Rome met als doel de wetenschappelijke en culturele betrekkingen tussen Italië en België te bevorderen en onderdak te bieden aan Belgische onderzoekers en kunstenaars die in Rome wensen te verblijven.

Het architecturaal ontwerp wordt toevertrouwd aan de Italiaan Gino Cipriani en de Belg Jean Hendrickx-Van den Bosch en het indrukwekkende gebouw wordt in 1939 ingehuldigd in aanwezigheid van het prinselijk paar.

In 1989 is de viering van het vijftigjarig bestaan van de Academia Belgica de aanleiding voor twee academische zittingen: één in het Paleis van de Academiën in Brussel op 25 mei, in aanwezigheid van Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Albert; de tweede in het gebouw van de Academia Belgica te Rome op 20 november, in aanwezigheid van Hunne Majesteiten de Koning Boudewijn en de Koningin Fabiola en van de President van de Italiaanse Republiek Francesco Cossiga.

In 1997, en daarna van 2002 tot 2006, worden er belangrijke renovatiewerken van het gebouw uitgevoerd onder auspiciën van de Regie der Gebouwen. Het zijn de eerste grondige werken sinds de stichting van de Academia. Dankzij deze werken beschikt het gebouw nu over alle moderne comfort (airconditioning, internetaansluiting,...) en werden sommige ruimtes heringericht voor een grotere gebruiksvriendelijkheid. Het einde van de werken wordt gevierd op 8 mei 2007 in aanwezigheid van Hare Majesteit de Koningin Paola.

Voor haar vijfenzeventigste verjaardag heeft de Academia Belgica in 2014 een uitgebreid programma van activiteiten georganiseerd waaronder een symposium te Brussel in aanwezigheid van Zijn Majesteit de Koning Philippe.

Gedurende bijna tachtig jaar heeft de Academia Belgica haar opdrachten tot een goed einde gebracht in nauwe samenwerking met het Belgisch Historisch Instituut te Rome en de Stichting Prinses Marie-José.

Eind 2017 werden de respectievelijke actiedomeinen van de Academia Belgica, het Belgisch Historisch Instituut te Rome en de Stichting Prinses Marie-José samengebracht in één enkele instelling: de Academia Belgica, Centrum voor Geschiedenis, Kunsten en Wetenschappen te Rome.

 

Directeurs

Dr. Jules VANNERUS (1939-1940)
Prof. Dr. Fernand DE VISSCHER (1945-1949)
Prof. Dr. Fernand VERCAUTEREN (1949-1954)
Prof. Dr. William LAMEERE (1954-1959)
Prof. Dr. Charles VERLINDEN (1959-1977)
Prof. Dr. Jan Albert VAN HOUTTE (1977-1983)
Prof. Dr. Louis GODART (1983-1988)
Prof. Dr. Jozef MERTENS (1988-1993)
Prof. Dr. Jacqueline HAMESSE (1993-2003)
Prof. Dr. Walter GEERTS (2003-2012)
Prof. Dr. Wouter BRACKE (2012-2018)
Prof. Dr. Paul FONTAINE (2018)
Dr. Sabine VAN SPRANG (2019- )

✻ ✻ ✻
Organisatie

De Academia Belgica is een privaatrechtelijke stichting van openbaar nut. Ze wordt beheerd door een Raad van Bestuur waarin vertegenwoordigers van verschillende Belgische bestuursniveaus zetelen. De Wetenschappelijke Raad bestaat uit Belgische universiteitsprofessoren en vertegenwoordigers van wetenschappelijke instellingen. Ze staat de directie van de Academia Belgica bij in het uitstippelen van de algemene richtlijnen van het wetenschappelijk en cultureel beleid, in de toekenning van academische beurzen en bij de organisatie van de wetenschappelijke activiteiten en publicaties.

Het dagelijks beheer van de Academia Belgica in Rome wordt uitgeoefend door een directeur die aangesteld wordt voor vier jaar. De directeur is, of een lid van het academisch personeel van een Belgische universiteit, of van het wetenschappelijk personeel van een federale wetenschappelijke instelling.

 

Team

Directie
Sabine van Sprang

Adjunct van de directie / Wetenschappelijk medewerker
Charles Bossu

Wetenschappelijk en administratief medewerker
Angie Vandycke

Bibliotheek en archief
Pamela Anastasio

Facilitaire diensten
Graziella Martinelli / Stefano Picierno/ Gina Ciribasa

 

Raad van Bestuur

Éric Béka, Voorzitter
Mieke Van Herreweghe, Ondervoorzitter

Stemgerechtigde leden
Laurent Busine
Joost Caen
Z.E. Pierre Emmanuel De Bauw
Jan De Maeyer
Véronique Halloin
Pierre-Yves Kairis
Bart Laethem
Z.E. Patrick Renault
Françoise Van Haeperen
Hans Willems

Leden met raadgevende stem
Sabine van Sprang, Directrice
Karel Velle, Voorzitter van de Wetenschappelijke Raad
Ralph Dekoninck, Ondervoorzitter van de Wetenschappelijke Raad

 

Wetenschappelijke Raad

Karel Velle, Voorzitter (Algemeen Rijksarchief en Rijksarchieven in de Provinciën)
Ralph Dekoninck, Ondervoorzitter (Université catholique de Louvain)
Dominique Allart (Université de Liège)
Véronique Bücken (Musées Royaux des Beaux-Arts de Belgique)
Aude Busine (Université Libre de Bruxelles)
Bruno Demoulin (Koninklijke Commissie voor Geschiedenis)
Brigitte D’Hainaut-Zvény (Belgisch Comité voor  Kunstgeschiedenis)
Paul Fontaine (Université Saint-Louis Bruxelles)
Koenraad Jonckheere (Universiteit Gent)
Christian Laes (Universiteit Antwerpen)
Tine Meganck (Vrije Universiteit Brussel)
Anne-Françoise Morel (Katholieke Universiteit Leuven)
Danny Praet (Universiteit Gent)
Julian Richard (Université de Namur)
Koenraad Van Cleempoel (Universiteit Hasselt)
Bart Van den Bossche (Katholieke Universiteit Leuven)
Henri Vanhulst (Belgische Vereniging voor Muziekwetenschap)
Stijn Verwulgen (Universiteit Antwerpen)
In corso di nomina (Vrije Universiteit Brussel)

✻ ✻ ✻
Bibliografie

Braet, Jan, Pasta voor Julie. Vlaamse kunstenaars vinden de weg naar Rome terug. Schoorvoetend, voor een korte "Metamorphosis" in de Academia Belgica, Knack, XXXI, 2001, 14, p.70-71

Carton de Wiart, Henry, Inauguration de l'Academia belgica, Bulletin de l'Académie royale de Belgique. Classe des lettres et des sciences morales et politiques. - 5e s., 25 (1939), p. 181-186.

De Ruyt, Franz, Une borne de repérage, datée de Claude, sur le terrain de la nouvelle Académie belge de Rome, à Valle Giulia, Bulletin de l'Institut Historique Belge de Rome. - 18 (1937), p.103-107.

Devoldere, Luc, Romeinse academies, Ons Erfdeel. - 44 (2001) 1, p.136-138.

Lambrechts, Jef, Tentoonstelling Vlaamse kunst in Rome, Voor de Dag (audio-opname op CD-rom radioprogramma VRT, 25 maart 2001).

Lavalleye, Jacques, Academia Belgica, Alumni. - 10 (1939) Juin, p. 296-301.

Lavalleye, Jacques, Notice sur Pierre Bautier, Annuaire de l'Académie royale de Belgique. - 1965, p. 296-301.

Lucchini, Flaminio ed., L'area Flaminia, l'auditorium, le ville, i musei, Roma, Officina Edizioni, 1988, p.153-176.

Mertens, Jozef, L'Academia Belgica, Speculum Mundi, Roma, Unione internazionale degli Istituti di Archeologia, Storia e Storia dell'Arte in Roma, 1993, p. 19-27.

Senelle, Robert, L'Academia Belgica de Rome, Synthèses. - 17, 201, p. 1-12.

Senelle, Robert, La biblioteca real de Bélgica; La Academia Belgica de Roma, Noticias de Bélgica 24, Ministerio de asuntos extranjeros y del comercio exterior, Bruselas, 1963, 16 p.

Senelle, Robert, La Biblioteca reale del Belgio, l'Academia belgica di Roma, Testi e documenti 4, Ministero degli affari esteri e del commercio con l'estero, Bruxelles, 1966, 20 p., 2 tav.

Senelle, Robert, The National Library in Belgium; The Academia Belgica in Rome, Memo from Belgium 32, Ministry of foreign affairs and external trade, Brussels, 1963, 16 p.

Tihon, Camille, Monseigneur Vaes (1875-1962), Bulletin de l'Institut Historique Belge de Rome. - 35 (1963), p. 421-427.

Vaes, Maurice, Les Belges à Rome au cours des siècles, Comité national belge pour l'année sainte, Bruxelles, 116 p.: ill.

Van der Wee, Herman, Geschiedenis van de Academia Belgica, Bulletin van het Belgisch Historisch Instituut te Rome. - 60 (1990), p. 21-29.

Van Kessel, Peter, Un'amicizia in guerra e in pace. L'Istituto Svedese e il suo vicino olandese, in: Magnusson, Borje ed. e.a., Ultra terminum vagari: scritti in onore di Carl Nylander, Roma, Quasar, 1997, p. 149-154 [passim]

Vercauteren, Fernand, Les institutions culturelles belges à Rome, Alumni. - 22 (1953)1-2, p. 45-79.

Verlinden, Charles, L'Academia Belgica de 1939 à 1979, Bulletin de l'Institut Historique Belge de Rome. - 50 (1980), p.1-14.