Informatie
Openingsuren : ma - vrij 9-13; 14-17

 

De Bibliotheek is toegankelijk voor onderzoekers op voorwaarde van reservatie. De aanvragen dienen verstuurd te worden, per e-mail, aan Pamela Anastasio, bibliothecaris, die de agenda zal coördineren (Pamela Anastasio). De aanvraag dient de volgende informatie te bevatten: naam, voonaam, instelling, aantal boeken die men wenst te raadplegen, voorstel datum en tijdsruimte (9-13u of 14-17u).

Richtlijnen: Om werken in de Bibliotheek te kunnen raadplegen dient u onderzoeker te zijn op universitair niveau of een diploma hebben behaald aan een hogeschool. Het is verplicht om een geldig identiteitsbewijs voor te leggen. Raadpleging kan enkel ter plekke; er worden geen werken uitgeleend.

✻ ✻ ✻
Historiek en Collecties

De Bibliotheek omvat, behalve de collectie van de Academia Belgica, ook deze van het Belgisch Historisch Instituut te Rome en van de Nationale Stichting Prinses Marie-José, instituten waarvan de activiteit werd stopgezet in 2018. Over de jaren heen is de Bibliotheek de erfgename geweest van grote delen van de privécollecties van beroemde geleerden uit de 20ste eeuw. In 1946 ontving de Academia Belgica het legaat van Franz Cumont (1868-1947) – meer dan 15.000 volumes en artikels over godsdienst- en wetenschapsgeschiedenis in de Oudheid, epigrafie en archeologie – en in 1953 ook een klein deel van de bibliotheek van de historicus Henri Pirenne (1862-1935) door bemiddeling van zijn zoon Jacques. Van de Nationale Stichting Prinses Marie-José ontvangt het in de jaren ’60 vele werken betreffende kunstgeschiedenis afkomstig uit de privébibliotheek van Pierre Bautier (1881-1962), die conservator was aan de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in België. In 2012 schonk de Belgische kunsthistorica Cécile Dulière een deel van haar persoonlijke bibliotheek aan de Academia Belgica waaronder vooral titels betreffende art nouveau en Belgische kunst, en architectuur uit de 19de en 20ste eeuw. Tenslotte kreeg de Academia tussen 2016 en 2019 een belangrijke schenking uit de persoonlijke bibliotheek en het wetenschappelijke archief van de Belgische kunsthistorica Nicole Dacos die in 2014 verdween. Zij was geroemd om haar studies van de Loggia van Raffaello in het Vaticaan en van de aanwezigheid van Vlaamse kunstenaars in Italië in de 16de eeuw. 

Deze uitgelezen domeinen van de bibliotheek - geschiedenis, kunstgeschiedenis en archeologie, godsdienst- en wetenschapsgeschiedenis - vormen vandaag nog steeds de kern van de collecties: van de circa 80.000 titels in de Bibliotheek valt 70% onder één van deze disciplines.

De Bibliotheek bezit talrijke Belgische, Italiaanse en internationale tijdschriften. Sommigen zijn ook online vrij beschikbaar of in de Bibliotheek van de Academia Belgica. De collectie van Belgische literatuur wordt voortdurend bijgewerkt dankzij regelmatige schenkingen van de Franse Gemeenschap.

De Bibliotheek bezit verder nog een collectie kostbare werken (waaronder zeventien uitgaven van de 16e eeuw en twee wiegendrukken) met name ongeveer zeventig Latijnse verhandelingen over astrologie, afkomstig uit de bibliotheek van Franz Cumont. De werken hebben niet alleen een grote bibliofiele waarde maar zijn bovendien een uitzonderlijke bron voor onderzoekers: er bestaat immers geen moderne uitgave van.

✻ ✻ ✻

Vanaf 1 januari 2015 is de catalogus van de Bibliotheek van de Academia Belgica gemeenschappelijk met deze van de British School at Rome en de Accademia di Danimarca en is te raadplegen op het volgende adres: http://www.search-libnet.org
Vanaf 1 juli 2015 kan men de catalogus van de bibliotheek eveneens raadplegen via het URBiS Library Network, dat de catalogi van de bibliotheken van verschillende buitenlandse instituten in Rome omvat.

✻ ✻ ✻
Archieven
Informatie
Openingsuren: ma- vrij 9-13; 14-17
 

Richtlijnen: Een deel van de documenten uit het archief is elektronisch beschikbaar en online vrij toegankelijk. Om de documenten die in het archief bewaard worden te kunnen raadplegen en om eventueel archiefdocumenten te publiceren, dient u een geschreven verzoek te richten aan de directeur van de Academia Belgica (direttore@academiabelgica.it) met vermelding van uw persoonlijke gegevens, de doelstellingen van het onderzoek en een kort Curriculum Studiorum. Raadpleging kan enkel ter plekke; er worden geen werken uitgeleend.
Personen die de archieven raadplegen, verbinden zich er op eigen verantwoordelijkheid toe ze in perfecte staat terug te geven in de volgorde waarin ze zich bevonden. Het is verboden om tekens aan te brengen of om op het geraadpleegde materiaal te schrijven. In geval van schade wordt een schadevergoeding gevraagd in verhouding tot de aangerichte schade.
Diensten: Fotokopie: 0,50€ per pagina, ter plekke. Kopie in elektronisch formaat (jpg): 1,00€ per pagina ter plekke of verzending van een CD : 1,00€ per pagina + 3,00€ verzendingskosten.

Wanneer documenten door u worden gepubliceerd dient de Academia Belgica expliciet vermeld te worden als bewaarplaats. Bovendien moet een kopie van de bewuste publicatie aan de Bibliotheek van de Academia Belgica opgestuurd worden.

Fondsen

In de Academia Belgica worden de volgende archieffondsen bewaard:

  • Het archief Franz Cumont, grondlegger van de Academia Belgica, die aan de Academia zijn bibliotheek en persoonlijke archieven schonk. De databank is online vrij toegankelijk en wordt regelmatig verrijkt met nieuwe documenten;
  • Het archief van het Belgisch Historisch Instituut te Rome, geïnventariseerd voor de periode 1902 (datum van de oprichting) - 2001;
  • Het fotografisch archief Fernand De Visscher over de opgravingen in Alba Fucens, gedeponeerd in de Academia door zijn kleinzoon Paul Fontaine in juli 2007 die ook de inventaris deed;
  • Het archief Jozef Mertens over de opgravingen in Alba Fucens en Ordona;
  • Het archief Nicole Dacos, waarvan de inventarisering lopende is.

Voor meer informatie over de geschiedenis en een volledige beschrijving van elk fonds vindt u in de respectievelijke sectie hieronder.

Archief FRANZ CUMONT

Bewaarplaats: Academia Belgica, Rome
Omvang van het fonds: ong. 17.000 documenten
Taal: Frans, Engels, Italiaans, Duits
Datum: 1885-1947

Franz Cumont en de Academia Belgica

Zie ook: Onderzoeksprojecten - Franz Cumont

Inhoud van het fonds

De archieven en de correspondentie van Franz Cumont die op de Academia Belgica bewaard worden, weerspiegelen het uitzonderlijk wetenschappelijk parcours van de geleerde in het Europa op het einde van de 19de en de eerste helft van de 20ste eeuw.

Ze bevatten:

  • Meer dan 12.000 brieven, grotendeels in het Frans, Duits, Engels en Italiaans, gericht aan Franz Cumont en geschreven door illustere geleerden zoals Jérôme Carcopino, Theodor Mommsen, Salomon Reinach of Georg Wissowa, en verschillende Belgische persoonlijkheden waaronder Eugène Goblet d’Alviella en Raoul Warocqué. Deze correspondentie werd in zijn geheel bestudeerd en gedigitaliseerd
  • Geschreven cursusnota’s van cursussen gevolgd door Franz Cumont in België en Duitsland
  • Manuscripten, deels onuitgegeven, artikels en boeken samengesteld door Franz Cumont alsook voorbereidende notities voor zijn publicaties
  • Bibliografische beschrijvingen
  • Verschillende documenten betreffende zijn wetenschappelijke en academische activiteiten
  • Dagboeken van reizen door het Oosten (Turkije in 1900 en Syrië in 1907), vergezeld van talrijke foto’s en een honderdtal dia’s
  • Een, onuitgegeven, handgeschreven dagboek van het begin van de Eerste Wereldoorlog in België
  • Meer dan 350 foto’s van sites en monumenten (waarvan sommige nog niet geïdentificeerd werden)

Onderzoeksmiddelen

In 2005 is de Academia Belgica een extensief onderzoeksproject begonnen met als doel de analyse en de systematische digitalisering, in de vorm van een database, van het geheel van de archieven en de correspondentie van Franz Cumont die zij in haar bezit heeft en bewaart. Dit project van lange adem is nog steeds lopend.

Archief BIHR / IHBR

Bewaarplaats: Academia Belgica, Rome
Omvang van het fonds: 41 mappen (documenten), 5 dozen (divers materiaal), 1 buis voor tekeningen (met documenten en tekeningen)
Auteur: Belgisch Historisch Instituut te Rome
Taal: Frans, Nederlands, Italiaans
Datum: 1902-2001

Belgisch Historisch Instituut te Rome

Het Belgisch Historisch Instituut te Rome werd opgericht in 1902. De aanleiding daarvoor was het openstellen van de Vaticaanse archieven in 1880, op initiatief van Paus Leo XIII.
Het Instituut, dat in 2018 ophield te bestaan, richtte zich vooral op de geschiedenis van België en haar betrekkingen met Italië, in het bijzonder met Rome. Dit wordt concreet gerealiseerd door middel van onderzoek in Italië door wetenschappers uit de domeinen geschiedenis, kunstgeschiedenis, filosofie en archeologie. Hun resultaten (evenals de actes van de lezingen en congressen die georganiseerd worden op initiatief van de Instituut) zijn het onderwerp van publicaties in de reeksen van het Instituut.

Inhoud van het fonds

Het archief bestaat voornamelijk uit de briefwisseling tussen de leden van het Directiecomité, de vrije leden, de officiële instellingen, de beursstudenten, de auteurs enz. Ook bronzen plakaatjes, foto’s, brochures, kaften, tijdschriften en ander heterogeen materiaal worden bewaard onder de titel “diversen”.

Onderzoeksmiddelen

Geneviève Duchenne, onderzoekster aan de Université Catholique de Louvain en gastprofessor aan de Université Saint-Louis te Brussel, maakte een inventaris van de archieven die in 2002 voltooid werd.

Archief Jozef Mertens

Bewaarplaats: Academia Belgica, Rome
Omvang van het fonds: 5 archiefdozen; 2000 dia’s
Auteur: Jozef Mertens
Taal: Italiaans, Frans, Nederlands
Datum: 1950-1998

Alba Fucens - Ordona

Dankzij de tussenkomst van Fernand De Visscher verkreeg België in 1949 de toelating om op de site van Alba Fucens in de Abruzzen opgravingen te doen. De opgravingen begonnen in 1950 onder de leiding van Jozef Mertens. Begin jaren 60 verkreeg Charles Verlinden de toelating om de site te Ordona in Apulië te onderzoeken. Dit werd voortgezet tot in 1993, onder leiding van Jozef Mertens. Bij de dood van Fernand De Visscher in 1964, werd een “Belgisch centrum voor archeologisch onderzoek in Midden en Zuid Italië” opgericht, bestaande uit de professoren archeologie van de vier toenmalige Belgische universiteiten die de werven van Alba Fucens en Ordona beheerden.

Inhoud van het fonds

Het materiaal dat bij de Academia Belgica geleverd werd is afkomstig van voornamelijk twee depots:
1.  Depot Cécile Evers (2007). Dit depot bevat een deel van de archieven van Jozef Mertens over de opgravingen van Alba Fucens en enkele van Ordona. Het materiaal (kaarten, opmetingen, tekeningen, opgravingsrapport, foto’s, krantenknipsels, brieven, conferentieteksten enz.) wordt in vijf archiefdozen bewaard: 1.A.F. 1950-1964; 2. A.F. Algemene topografie. Fucino. Colonies. Aquaduct; 3. A.F. Sculpturen; 4. A.F. Documenten. Dossiers. Luchtfoto’s. Aquaduct. Territorium; 5.
2.  Depot Claire De Ruyt (2009). Dit depot bestaat uit circa 2000 dia’s die door Jozef Mertens tussen 1950 en 1981 werden gemaakt.

Onderzoeksmiddelen

Claire De Ruyt heeft alle dia’s gedigitaliseerd en geïnventariseerd. De databank en de gedigitaliseerde dia’s werden op DVD toegevoegd in het volume "Belgica et Italica. Joseph Mertens : une vie pour l'archéologie. Atti del Convegno in memoria di Joseph Mertens", verzorgd door J.-C. Balty

Fonds Fernand De Visscher

Bewaarplaats: Academia Belgica, Rome
Omvang van het fonds: 33 mappen (1048 fotografieën en 351 negatieven)
Auteur: Fernand De Visscher
Taal: Frans
Datum: 1949 – 1964

Fernand De Visscher en Alba Fucens

Fernand De Visscher, een eminente professor Romeins Recht aan de KU Leuven, was directeur van de Academia Belgica van 1945 tot en met 1949. De Visscher wou voor België een werf voor archeologische opzoekingen in Italië verzekeren en is daar in 1949 ook in geslaagd. Na verschillende pogingen bij de Italiaanse autoriteiten verkreeg Fernand De Visscher de toelating voor opgravingen op de site van Alba Fucens, in het hartje van de Abruzzen. De eerste onderzoeken vonden plaats in april 1949. Vanaf dat ogenblik volgden de opgraafcampagnes elkaar regelmatig op tot de laatste Belgische opgravingen in 1979.

Inhoud van het fonds

De fotografische archieven van Fernand De Visscher bevatten de clichés van de campagnes van de Belgische opgravingen, die in Alba Fucens werden uitgevoerd van 1949 tot en met 1964, het jaar van het overlijden van De Visscher.

Onderzoeksmiddelen

Paul Fontaine, professor emeritus aan de universiteit Saint-Louis te Brussel, directeur a.i. van de Academia Belgica in 2018, en kleinzoon van Fernand De Visscher heeft een inventaris opgemaakt in 2007, toen het archief bij de Academia Belgica werd gedeponeerd.

Geschiedenis van het fonds

Bij de dood van Fernand De Visscher in 1964 hebben zijn kinderen alle archieven die betrekking hadden op opgravingen van Alba Fucens overgedragen aan Jozef Mertens. Toen Jozef Mertens op emeritaat ging en na de ontbinding van het Belgisch centrum voor Onderzoek in Midden-Italië, waarvan hij directeur was, vertrouwde hij de verzameling van deze archieven toe aan Frank Van Wonterghem, zijn collega aan de Katholieke Universiteit Leuven. Tussen de papieren doken er kaften en enveloppes op met dubbele exemplaren van de fotografische archieven van Fernand De Visscher. In 2003 werden deze toevertrouwd aan Paul Fontaine, kleinzoon van Fernand De Visscher. Paul Fontaine schonk ze in 2007 aan de Academia Belgica, waar ze in juli van datzelfde jaar werden gedeponeerd.